Een mountainbiketochten plannen

Een plan hebben is het halve werk. En dat geldt ook voor fietsen. Dit artikel van Basecamp is bedoeld als gids voor een meer gestructureerde aanpak bij het plannen van je fietsavonturen. Onze overzichtelijke informatie en checklists helpen je bij het plannen en realiseren van je droomfietstocht. En het helpt ook om eventuele veiligheidsrisico’s tot een minimum te beperken.
Strategie voor het plannen van fietstochten
Mountainbiken door alpien terrein is een dynamisch proces. De factoren die je ervaring beïnvloeden, kunnen van het ene op het andere moment veranderen: het terrein wisselt van soepele, vloeiende paden naar steile puinhellingen of met wortels bezaaide paden; het weer verandert; je medefietsers raken vermoeid; een stuk van het parcours is geblokkeerd of afgesloten – om maar een paar voorbeelden te noemen.
Bij een goede planning wordt met al deze onvoorziene omstandigheden rekening gehouden. Dat is de belangrijkste voorwaarde voor een plezierige tocht van begin tot eind. Het is ook belangrijk om de situatie gedurende de dag steeds opnieuw te beoordelen, zodat je je plan kunt aanpassen of goed kunt reageren op veranderingen. Verloopt alles volgens plan? Kunnen er mogelijke (onverwachte) moeilijkheden ontstaan? Je wilt tenslotte dat alles goed verloopt. En dat iedereen blij en heelhuids op de bestemming aankomt. Daarom hebben professionele gidsen altijd een plan B, of zelfs een plan C, achter de hand. Deze alternatieven zijn bijna een natuurlijk bijproduct van een goede planning.
Het 3 x 3-planningsmodel voor fietsen
We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden om een samenhangende planningsstrategie te bedenken. Er is een heel handig model dat we kunnen gebruiken, dat is ontwikkeld voor wintersport en wordt gebruikt door de Duitse Alpenvereniging (DAV). De Zwitserse berggids en lawine-expert Werner Munter heeft het zogenaamde 3 x 3-model ontwikkeld. Het is gebaseerd op een raster van 3 bij 3 variabelen.
3 voorbereidingsfasen
- Thuis plannen
- Beoordeling ter plaatse, vlak voor de start van de tocht
- Regelmatige controles van de omstandigheden en de status van de groep tijdens de tocht
3 variabele factoren
- Mensen: degenen die met je mee op tocht zijn
- Uitrusting: geschikte uitrusting voor de activiteit, verschillen in de uitrusting van de deelnemers, veranderingen in de staat van de uitrusting (bijv. door defecten of schade)
- Omstandigheden: het weer, de paden, natuurbescherming, fietsbeperkingen
Je bekijkt dus elk van de drie factoren – ‘mensen, uitrusting, omstandigheden’ – in elk van de drie fasen: ‘planning, ter plaatse, tijdens de tocht’. Zo kun je veel mogelijke problemen of vervelende verrassingen al van tevoren uitsluiten. En als het toch niet helemaal volgens plan verloopt, ben je beter voorbereid om ermee om te gaan.
In eerste instantie lijkt het 3x3-model misschien een beetje abstract. Maar in de praktijk is het een heel handig hulpmiddel om je mountainbiketochten op een systematische, effectieve en allesomvattende manier te plannen. Print deze 3x3-tabel uit of sla hem op je mobiel op en gebruik hem als checklist.
Planning – volgens een plan
Download je route op je mobiel, en hup, daar ga je! Dat is één manier om het aan te pakken. Maar als je goed voorbereid wilt zijn, komt er iets meer bij kijken. Je hebt een strategie nodig. We hebben de belangrijkste elementen van een goed geplande mountainbiketocht op een rijtje gezet. Om je kansen op succes te vergroten, moet je letten op:
- MENSEN: groepsdynamiek, rijtechnieken en conditie
- UITRUSTING: inpakken, pech en eerste hulp
- OMSTANDIGHEDEN: weer, planning & oriëntatie, natuurbehoud

Mensen
Groepsdynamiek
Een vaak onderschatte maar zeker niet te verwaarlozen factor bij groepsreizen is het menselijke aspect – of je nu met je partner of een vriend reist, of in een grotere groep. Elke deelnemer heeft zijn eigen verwachtingen en omstandigheden. Een manier vinden om die op elkaar af te stemmen is een van de belangrijkste aspecten van een geslaagde reis. Hoe meer deelnemers er zijn, hoe complexer de planning wordt. Vooral bij lange tochten, zoals tochten door de Alpen, steken deelnemers vaak veel tijd en energie in de voorbereiding. Wat ze echter vaak over het hoofd zien, is dat ze niet genoeg praten over hun individuele doelen en wensen. En juist dat is cruciaal voor een positieve groepservaring. Hierover zwijgen is fundamenteel verkeerd. Conflicten binnen de groep zijn dan vrijwel onvermijdelijk. Naarmate de groep groter wordt, neemt ook het risico op tegenstrijdige belangen toe.
Maar ook de kans op onverwachte incidenten door defecte uitrusting, valpartijen, een dipje in je conditie, verschillende verwachtingen van de tocht, enzovoort. De simpele oplossing: praten, praten, praten… en altijd duidelijk afspraken maken.
TIP
Wil je meer tips over hoe je je onderweg op de juiste manier gedraagt? In deze Deuter Basecamp-artikelen vind je een checklist om de juiste partner te kiezen en een gedetailleerd overzicht van de gedragsregels in de bergen.
Checklist
- How long do I want to ride for?
- What’s the ability level within the group? Does it vary or is it pretty similar?
- What kind of trails do I want to ride?
- What kind of difficulties can I cope with?
- What does the average pace need to be?
- Do I need longer rest breaks? Have we scheduled in breaks like that?
- Am I prepared to drop back and help any struggling group members
- Maak nog eens duidelijk wat er van de groep verwacht wordt.
- Bespreek het schema en de route.
- Bespreek de lastigste stukken en mogelijke weersgerelateerde wijzigingen in het plan.
- Conditie: zijn alle groepsleden in orde? Zit er iemand in de groep die minder fit is dan verwacht?
- Kijk regelmatig hoe gemotiveerd iedereen is en hoe de sfeer in de groep is, en pas je aanpak daarop aan.
- Hoe zit het met de energiereserves?
- Is de moeilijkheidsgraad van de route geschikt voor de groep? Wat zijn de mogelijke gevolgen?
- Zijn er extra rustpauzes nodig?

Riding technique and fitness

Waar je toe in staat moet zijn
Het succes van een fietstocht hangt af van een goede fietstechniek (en conditie). Dit is een belangrijke factor bij het kiezen en plannen van je fietstocht. Hoe beter je techniek, hoe minder energie je verbruikt. Je bent meer ontspannen en kunt beter bijkomen tijdens de afdalingen. Maar een gebrek aan techniek kan daarentegen snel leiden tot uitputting en een grotere kans op ongelukken. Bovendien heb je er minder plezier van. Daarom raden we je over het algemeen aan om bij technisch uitdagende routes kortere afstanden te kiezen.
Naast je fietstechniek spelen uithoudingsvermogen en conditie een belangrijke rol als het gaat om de lengte en de duur van de route die je kiest. Het is het beste als de groepsleden ongeveer hetzelfde fitnessniveau hebben. Of de betere fietsers in de groep moeten bereid zijn hun tempo aan te passen aan dat van de langzamere groepsleden.
En het zou fijn zijn als je ze hulp kunt bieden. Grotere verschillen binnen de groep kun je ook opvangen door e-mountainbikes te gebruiken voor de minder fitte leden.
Oefenen, oefenen, oefenen... hoe je je rijtechniek kunt perfectioneren
Oefening baart kunst! En dat geldt ook voor mountainbiken. Hoe meer afstand je aflegt, hoe beter je wordt. Maar om je fietsvaardigheid echt te verbeteren, moet je je comfortzone uitstappen – regelmatig en doelgericht. Een goede manier om dit aan te pakken is door je in te schrijven voor een cursus fietsvaardigheid, zoals die worden aangeboden door onze partners bij Happy Trails, Rock My Trail, Bike Academy Erzgebirge en Trailglück.
Heb je een cursus rijtechniek nodig?
Maar is er geen van deze bij jou in de buurt?
Kijk dan eens op onze partnerpagina’s.
En op internet vind je heel veel materiaal om zelf te trainen. Bekijk de YouTube-kanalen van OnTrail en Rock My Trail, met heel veel makkelijk te volgen instructievideo’s en gedetailleerde uitleg over de technieken. Het zou ideaal zijn als je een maatje hebt om mee te oefenen. Want samen is het leuker, en dan kun je elkaar feedback geven en elkaar steunen.
Het juiste terrein om je rijtechniek te oefenen
Eenvoudig terrein – intensieve vaardigheidstraining. Nieuwe fysieke vaardigheden leer je het beste op een plek waar je geen angst voor hebt. Je kunt nieuwe technieken in relatieve veiligheid uitproberen door te oefenen in een veld of op wat vloeiendere stukken van het parcours, voordat je ze op uitdagender terrein in de praktijk brengt. Dit soort speelse sessies krijgen vaak een eigen dynamiek en zijn leuker en vermakelijker dan je zou denken.
TECHNIEK VOOR AFDALEN: PLEZIER IN HET BIKE PARK
Slechts één dag op afdalingen met liftondersteuning zorgt ervoor dat je techniek echt een enorme sprong vooruit maakt. Het is bijna onmogelijk om op één dag meer hoogteverschil te overbruggen dan in het bikepark. En het geeft je meer zelfvertrouwen voor je volgende avontuur – en meer veiligheid. Maar houd er wel rekening mee dat, hoewel sommige rijtechnieken in bike parken worden getolereerd – zoals driften of andere technieken waarbij je wielen blokkeren – ze niet geschikt zijn op natuurlijke trails. Het spreekt voor zich dat je op een milieuvriendelijke manier moet rijden.


Checklist
- Controleer of je conditie en techniek goed aansluiten bij de route die je van plan bent te rijden.
- Oefen je rijtechniek, met name voor de moeilijkheidsgraad of het terrein dat je op de route kunt verwachten.
- Train je conditie, rekening houdend met de lengte van de route en het hoogteverschil dat je kunt verwachten.
- Overweeg om je in te schrijven voor een fietsvaardigheidscursus
- Controleer of alle groepsleden voldoende fietsvaardigheid hebben.
- Controleer of alle groepsleden fit genoeg zijn voor de route.
- Hoe kunnen groepsleden met verschillende prestatieniveaus elkaar het beste ondersteunen?
- Controleer of de technische uitdagingen en de hellingsgraden goed aansluiten bij de vaardigheden en het conditieniveau van de groep.
- Wat zijn de mogelijke gevolgen? Is een routewijziging nodig?
- Moet de groep voor sommige stukken uit elkaar gaan?
- Hoe kunnen de sterkere groepsleden de zwakkere ondersteunen?
Uitrusting
Wat moet je meenemen op je fietstocht?
Of het nu gaat om een tocht door de Alpen van Innsbruck naar het Gardameer, een meerdaagse rit in de Westelijke Alpen of gewoon een snelle rit naar de top van je lokale berg: wat je meeneemt, heeft een grote invloed op het succes of falen van je rit, of op hoe leuk je het vindt. En om onvoorziene situaties en mechanische problemen op te vangen, moet je wat gereedschap en een reparatieset meenemen.


Welke rugzak is het beste?
Checklist
Zelfs de rugzak die je meeneemt op een Transalp-tocht zou, als het even kan, niet meer dan zo’n 8 kg moeten wegen. Want elke kilo die je meesleept, kost je energie en wendbaarheid op je fiets. Om alles wat je nodig hebt mee te kunnen nemen, heb je een inhoud nodig van tussen de 26 en 32 liter. Spullen zoals je pomp of reservebinnenbanden kun je op de fiets zelf bewaren, zodat je gewicht op je rug bespaart.
Als het mooi weer is en het warm is, kun je gerust een of ander kledingstuk thuis laten. En je hebt natuurlijk geen overnachtingsspullen nodig. Een rugzak met een inhoud tot 12 liter is ruim voldoende. In totaal mag het gewicht, inclusief al je drinken en eten, niet meer dan 5 kg bedragen.
Als je niet veel mee hoeft te nemen, kun je ook voor een heuptasje kiezen. Lees hier meer over de voor- en nadelen hiervan als alternatief voor een dagrugzak.
Hier vind je uitgebreid advies over rugzakken.
Hoe pak ik mijn rugzak in?
Houd je rugzak zo licht mogelijk, maar zorg dat je alles bij je hebt wat je nodig hebt. Let op: als de lading verder van je rug af ligt en lager zit, wordt je rug zwaarder belast. Stop de zwaarste spullen dus in het midden van je rugzak en dicht tegen je rug aan, zodat de lading gelijkmatiger verdeeld is. Dit zorgt ook voor een betere balans, en dus meer veiligheid, in de wildernis. Je kunt compressieriemen gebruiken om het volume van de rugzak te verkleinen en de lading nog dichter tegen je lichaam aan te trekken.
Hier vind je meer tips over hoe je een rugzak het beste kunt inpakken.
WAT MOET IK MEENEMEN?
Ervaren Transalp-rijders zullen je vertellen: neem alleen mee wat je nodig hebt en laat de rest thuis. Want vooral over lange afstanden telt elke gram. Weeg dus goed af wat je echt nodig hebt. Maar bij kortere tochten en dagtripjes moet je wel weten welke spullen echt onmisbaar zijn. Hier vind je een lijstje met wat je mee moet nemen en hoe je je rugzak goed inpakt.


Fietscontroles en fietsreparaties
Als je in de wildernis bent, kan het een eind rijden zijn naar de dichtstbijzijnde fietsenwinkel of werkplaats. Zorg er dus voor dat je de belangrijkste gereedschappen bij je hebt en weet hoe je ze moet gebruiken. Sommige fietsenwinkels bieden cursussen aan voor beginners op het gebied van fietsreparatie. Vraag er gewoon even naar bij je plaatselijke fietsenwinkel als je geïnteresseerd bent.
Checklist
- Zorg dat je weet hoe je eenvoudige fietsreparaties moet uitvoeren, zoals banden verwisselen of remblokken vervangen.
- Oefen deze reparaties of volg een cursus.
- Controleer of je het benodigde gereedschap hebt, of zorg dat je het aanschaft.
- Fietscontrole: is de fiets in goede staat en veilig om op te rijden?
- Controleer de remblokken.
- Controleer de druk van de verende voorvork en/of de achterdemper.
- Nog even de fiets controleren: is de fiets in goede staat en veilig om mee te rijden?
- Heb ik al het benodigde gereedschap en reserveonderdelen bij me?
- Voor langere tochten: zijn er fietsenwinkels of reparatiebedrijven langs de route?
- Als je verdachte geluiden hoort, controleer dan de fiets.
- Voer geen werkzaamheden uit waarbij je iets moet aandraaien direct aan het begin van geplande rustpauzes. Dat bespaart tijd.
Reparatietips voor onderweg
Als er tijdens je fietstocht iets misgaat, moet je soms wel even improviseren. We hebben de belangrijkste tips voor je op een rijtje gezet waarmee je jezelf uit een lastige situatie kunt redden.


Eerste hulp bij fietsen
Het dragen van een helm en handschoenen, plus knie- en elleboogbeschermers, biedt een goede basisbescherming voor het geval je plotseling van je lijn afwijkt en over het stuur valt. Meestal hoef je je alleen maar even af te stoffen en weer op je fiets te stappen. Of je komt er misschien vanaf met een paar schrammen en schaafwonden. Oef. Maar het is de moeite waard om voorbereid te zijn op ernstigere situaties, zoals een noodgeval.
Daarom is het goed om je EHBO-kennis op peil te houden door cursussen te volgen of op zijn minst de basis online te leren. En je moet altijd standaard een EHBO-doos meenemen, inclusief een reddingsdeken. Als je er nog geen hebt, vind je hier een assortiment EHBO-dozen. En je moet het alarmnummer in jouw regio uit je hoofd kennen. In Europa is dat 112, in het Verenigd Koninkrijk 999 en in de VS en Canada 911. Er zit ook een noodgids op het SOS-label in alle Deuter-rugzakken.
Voor een volledig overzicht en praktische tips over wat je moet doen bij een fietsongeluk, lees je ons artikel ‘Eerste hulp bij fietsongevallen’ op Basecamp.
Omstandigheden
Het weer – een kracht om rekening mee te houden
Net als bij elke buitensport moet je bij het fietsen voorbereid zijn op onvoorspelbaar weer. En dat mag je niet onderschatten. In het hooggebergte kunnen snelle weersveranderingen ernstige gevolgen hebben. Maar meteorologie is een breed vakgebied en het is best ingewikkeld om te begrijpen hoe het weer ontstaat en wat het precies betekent. Eerst bekijken we hoe de weersomstandigheden een rol spelen in de drie voorbereidingsfasen:
Checklist
Je bekijkt de weersvoorspelling. Het weer ziet er stabiel uit, met een kleine kans op onweer tegen de avond. Dus kies je een route waarmee je vroeg in de middag weer thuis bent.
Je kijkt nog eens naar de weersvoorspelling. Je kijkt naar de lucht. Zijn er tekenen dat het weer misschien eerder omslaat dan voorspeld? De omstandigheden kunnen in de bergen sterk variëren en heel plaatselijk zijn. Moet de route worden aangepast op basis van deze waarnemingen?
Houd het weer goed in de gaten. Het kan best zijn dat er eerder dan verwacht een onweersbui overtrekt, en dan moet je de tocht misschien afbreken of van route veranderen.

Je fietsroute plannen en navigeren


De juiste route uitstippelen
Voor veel langeafstandsmountainbikers is het tegenwoordig moeilijk voor te stellen om zonder GPS, digitale kaart of smartphone-app op pad te gaan. Maar traditionele analoge kaarten hebben nog steeds hun nut. Als je snel een overzicht van de bredere omgeving wilt, zijn gedrukte kaarten op schaal 1:25.000 nog steeds de beste keuze – zolang je maar weet hoe je een kaart moet lezen! Uitgevers zoals Supertrail Map of Singletrail Map zijn gespecialiseerd in routes door de Alpen.
Als het om fietsroutes op internet gaat, zijn de mogelijkheden eindeloos. Alleen al op sites als Trailforks vind je meer dan een half miljoen fietsroutes in 135 landen. Andere echt goede bronnen zijn Fatmap, Komoot, GPS-Tour en Outdooractive.
De meeste van deze platforms bieden een eenvoudige routeplanning met slechts een paar muisklikken, gewoon vanaf je computer thuis of zelfs vanaf je mobiel. Met Fatmap kun je zelfs een 3D-weergave van je gekozen route bekijken.
How-to-Fatmap

Checklist
- Kies een geschikte route
- Bepaal waar je wilt stoppen om even uit te rusten, bijvoorbeeld bij berghutten
- Bedenk alternatieve routes of terugtrekstrategieën voor het geval het slecht weer wordt of er iets onverwachts gebeurt
- Kijk even of je een kaart of een GPS-apparaat bij je hebt.
- Heb je de routegegevens op je mobiel opgeslagen?
- Zijn de batterijen allemaal opgeladen?
- Heb je moeite met de route?
- Moet je van route veranderen (vanwege het weer, de moeilijkheidsgraad enz.)?
- Zijn er onverwachte afsluitingen of beperkingen op de route? Welke alternatieven zijn er?

Digitale navigatie: pas op!
Blindelings vertrouwen op je GPS-apparaat of gedownloade GPS-gegevens is geen goed idee, zelfs niet in dit geavanceerde digitale tijdperk. Als je in een geul zit, of aan de voet van een rotswand, kunnen satellietgegevens vaak onnauwkeurig of zelfs onvolledig zijn. Als er veel verschillende paden in het gebied zijn, kun je makkelijk de verkeerde kant opgaan. Als je GPS-routes hebt gedownload, moet je de gegevens eerst controleren door ze te combineren met of over een digitale kaart van het gebied te leggen. Dat kan je een hoop vervelende verrassingen besparen.
Een andere mogelijke valkuil bij het gebruik van digitale navigatie is je mobieltje zelf. Als de batterij van je mobiel leeg is, heb je vrijwel niets aan je info. Vergeet dus niet om een powerbank mee te nemen.

Vergeet naast al dat plezier en al die spelletjes de natuur niet
Als je eenmaal de route hebt gekozen en iedereen klaar is om te vertrekken, kun je iedereen even een herinneringje geven. De natuur is de allerbeste speeltuin voor buitenmensen. Daarom is het onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om haar te beschermen en er goed voor te zorgen. Gedraag je tijdens je fietstochten altijd op een milieuvriendelijke manier en houd je aan de basisregels voor een zorgzaam en harmonieus samenleven.
Lees hier meer over de ‘etiquette’ in de buitenlucht en de Mountain Code.
Onze fietsexperts









