Gedragscode voor in de bergen
Gedragscode voor bergactiviteiten in de wildernis
In ons dagelijks leven zijn we gewend aan regels en veiligheidsmaatregelen. In de bergen zijn we echter grotendeels op onszelf aangewezen. Dat is spannend, maar kan ook gevaarlijk zijn. Dit artikel van Deuter Basecamp zet de regels en principes uiteen voor hoe je je in de bergen moet gedragen, om je veiligheidsbewustzijn te vergroten, de natuur te beschermen en de sociale samenhang te bevorderen – vanaf de planningsfase tot en met de uitvoering van je bergtochten.
Samenvatting van de principes van de gedragscode
Respect, aandacht en tact voor mensen en de natuur zijn belangrijke aspecten van elke bergactiviteit in de wildernis. Er bestaat misschien geen uitgebreid boek over bergetiquette, maar dankzij de Union Internationale des Associations d’Alpinisme (UIAA) – oftewel de Internationale Federatie voor Klimmen en Bergbeklimmen – hebben we wel basisregels voor hoe je je in de bergen moet gedragen. Die hebben we hier voor je op een rijtje gezet, samen met aanvullende aanbevelingen, om zo een uitgebreide gedragscode voor in de bergen te bieden.
Regels voor een harmonieuze omgang en respectvol gedrag
Er zijn een paar gedragsregels die je in acht moet nemen om je eigen veiligheid te waarborgen, het milieu en de dieren te beschermen en om op een harmonieuzere manier met anderen om te gaan. Hieronder vind je een lijst met eenvoudige, maar heel belangrijke en effectieve regels.
Gedragsregels voor in de bergen
- Zorg ervoor dat je voor de tocht eerlijk je fysieke conditie en kracht inschat, en ook die van je team (vooral kinderen).
- Plan elke bergtocht zorgvuldig met behulp van kaarten, reisgidsen of digitale routeplanners. Vraag indien nodig ook informatie aan bij bergverenigingen, lokale experts, berggidsen, personeel van berghutten of fietsscholen.
- Pak uitrusting en kleding in die bij de tocht passen en neem liever te veel dan te weinig mee. Het weer kan in de bergen snel omslaan. Een EHBO-doos is ook belangrijk, net als een mobiele telefoon, gereedschap (voor de fiets) en voldoende eten en drinken.
- Zorg dat je weet hoe je je uitrusting moet gebruiken. Zorg ervoor dat je er helemaal vertrouwd mee bent en dat je de belangrijkste reparaties die nodig kunnen zijn onder de knie hebt – voordat je op pad gaat.
- Volg de regels voor het plannen van een tocht, bekijk de weersvoorspelling en het lawinebericht, en vraag indien nodig naar de lokale weersomstandigheden in het gebied waar je gaat toeren.
- Gebruik het openbaar vervoer of carpool om de impact van je reis zo klein mogelijk te houden.
- Parkeer alleen op de daarvoor bestemde parkeerplaatsen en zorg ervoor dat je geen toegangswegen of noodstroken blokkeert, en dat je niet op privéterrein of in een nationaal park parkeert. Overtredingen kunnen hoge boetes opleveren.
- Het is milieuvriendelijker om een langer verblijf in één gebied te plannen dan meerdere dagtripjes naar verschillende gebieden.
- Pas je geplande tocht aan aan het seizoen en de daglichturen. Als algemene regel geldt: vertrek vroeg, kom vroeg terug en zorg ervoor dat je op tijd kunt omkeren.
- Ga niet in je eentje op pad. Als je in een groep onderweg bent, moet je je altijd aanpassen aan het niveau van het zwakste groepslid. Pas je tempo dus aan dat van hen aan. En zorg dat je vertrouwen hebt in de vaardigheden van je metgezellen, vooral bij veeleisende tochten met een hoger risico.
- Overschat jezelf niet. Te veel inspanning leidt onvermijdelijk tot vroegtijdige vermoeidheid. Verdeel je krachten goed en zorg dat je voldoende rustpauzes neemt.
- Wijk niet af van het gemarkeerde pad. Als je de weg kwijt raakt, keer dan om. Vooral besneeuwd of met gletsjers bedekt terrein kan gevaarlijk zijn, met spleten of sneeuwkammen die niet meteen opvallen. Afgezien van het veiligheidsaspect zorg je er door op het pad te blijven voor zo min mogelijk verstoring van de leefomgeving en het natuurlijke gedrag van wilde dieren.
- Let op de markeringen, adviezen en routeaanbevelingen van het project „Milieuvriendelijk ski-alpinisme“ van de Duitse Alpenvereniging (DAV) (of de website van je lokale alpenvereniging). Zo weet je zeker dat je de routes volgt die het milieu het minst belasten.
- Houd je altijd aan de lokale regels voor skitochten in geprepareerde skigebieden en aan de gedragsregels voor skitochten op de pistes. Meer informatie vind je op de website van de DAV (of op websites van andere bergverenigingen).
- Als het terrein steiler of steiler wordt, pas dan de ‘3-puntsregel’ toe. Dit houdt in dat je ervoor moet zorgen dat drie van je vier ledematen altijd contact maken met de grond.
- Controleer visueel of fysiek alle hulpmiddelen zoals bruggen, leuningen, touwen, treden of klampen en belast ze zo min mogelijk.
- Ga snel door stukken waar mogelijk rotsval kan voorkomen, en zorg ervoor dat je geen stenen losmaakt die anderen in gevaar kunnen brengen.
- De afdaling kan zwaarder en gevaarlijker zijn dan de beklimming. Pas je tempo dus altijd aan de omstandigheden aan, gebruik indien mogelijk wandelstokken om je evenwicht te bewaren en je gewrichten te ontlasten, en blijf geconcentreerd, ook al ben je moe.
- Als het weer verslechtert, het mistig wordt, het pad te zwaar wordt of je tijd tekort komt, zorg er dan voor dat je ruim op tijd omkeert om terug te kunnen komen. Zelfs als je al dicht bij de top bent.
- Vermijd tijdens een onweer bergtoppen en bergkammen, ga nooit onder een hoge, alleenstaande boom staan en zoek in plaats daarvan beschutting in een kuil of vallei.
- Blijf bij een ongeluk kalm, volg de richtlijnen op onze Basecamp-pagina’s over eerste hulp en bel voor hulp (112 in het grootste deel van Europa, 999 in het VK of 911 in de VS en Canada).
- For safety reasons, tell a friend or your family where you intend to go and what time you expect to be back. On multi-day routes, enter these details into the hut guest book. It will increase the chances of success if a search should be needed.
- De bergen maken iedereen gelijk. Een vriendelijke houding en een hartelijke begroeting maken ontmoetingen met anderen des te aangenamer.
- Spreek een plan af met mensen die je tegenkomt. Degene die zich zelfverzekerder of veiliger voelt, moet van het pad afstappen om de ander te laten passeren. Als iemand sneller loopt en je wil inhalen, kun je opzij gaan en hem of haar op een geschikte plek de ruimte geven. Het is veiliger voor degene die opzij gaat om zich aan de bergzijde/bergopwaartse kant van het pad te positioneren.
- Over het algemeen heeft op het pad iemand die bergopwaarts loopt voorrang, en moet er rekening worden gehouden met langzamere of minder ervaren wandelaars.
- Op plekken waar de paden worden gedeeld door wandelaars, fietsers en andere bergsporters, geldt het volgende: voetgangers hebben voorrang. In hun eigen belang en om de doorstroming te behouden, moeten fietsers zich daarom houden aan paden die specifiek zijn gemarkeerd als fietspaden of die geen drukbezochte wandelpaden zijn. Hetzelfde geldt voor iedereen die vanaf een skitocht naar beneden skiet.
- De fietsetiquette raadt aan om vroeg te remmen, te stoppen als er mensen van beneden omhoog lopen, en jezelf kenbaar te maken, zodat je mensen niet laat schrikken als je van achteren nadert.
- Deel informatie over mogelijke gevaren, moeilijke stukken of slechte omstandigheden.
- Wees extra voorzichtig als je door de weidegebieden in de bergen trekt. De eigenaren laten je tenslotte gebruikmaken van hun privéterrein.
- Laat geen sporen achter. Neem al je afval altijd mee en gooi het op de juiste manier weg. Neem hiervoor een klein zakje mee (zoals de deuter Infiniti Dirtbag) en raap ook ander afval op dat je onderweg tegenkomt.
- Alles wat niet ‘natuurlijk’ is, hoort hier niet thuis. Zelfs organisch afval mag niet in de bergen worden achtergelaten. Papieren zakdoekjes hebben bijvoorbeeld 5 jaar nodig om te vergaan. Zelfs fruitresten, vooral van fruit dat niet uit de regio komt, kunnen niet goed worden afgebroken door inheemse micro-organismen en zijn daarom schadelijk voor de lokale flora en fauna.
- Nog erger zijn sigarettenpeuken, die giftige chemicaliën bevatten die in het grondwater terechtkomen en vervolgens weer in de voedselketen.
- Als je moet, dan moet je. Soms kan het gewoon niet wachten. Als je het vervelend vindt om je eigen ‘poep’ in een plastic zak mee te nemen, houd je dan in ieder geval aan deze regels: zoek een plekje weg van het pad, op ruime afstand van water, graaf een kuiltje (cathole), bedek het daarna weer met aarde en stenen, en laat geen tissues, toiletpapier of andere hygiëneproducten achter. Die kun je in ieder geval in een plastic zak meenemen.
- De bergflora is bijzonder kwetsbaar en moet worden beschermd. Veel van de planten hier staan onder bescherming. Het is verboden om deze te plukken of op te graven.
- Blijf op de paden en wegen om de flora en fauna te beschermen, en voor fietsers: om de paden leuk te houden om op te rijden. Want als je een kortere weg neemt door een haarspeldbocht, je achterwiel over een steil stuk wringt of om plassen heen stuur, kan dat er uiteindelijk toe leiden dat de paden breder worden, en dat betekent meer werk voor de padenbouwers.
- Bouw geen eigen sprongen, tables of berms. Dat is verboden. Niet alleen omdat het een ernstige inbreuk op de natuur is, maar ook omdat de meeste bossen privébezit zijn en je je dus op andermans terrein begeeft. Dat kan je uiteindelijk duur komen te staan.
- Behandel de leefgebieden van wilde dieren altijd met respect. Probeer vooral te vermijden om bij zonsopgang, zonsondergang of ’s nachts op pad te gaan. April tot en met juli (vanwege de paartijd en het nestelen) is een kritieke periode, net als de winter in het algemeen (vanwege de schaarste aan voedsel).
- Beschermde gebieden voor wilde dieren staan aangegeven op kaarten van de alpine clubs en vaak ook op borden ter plaatse. Let hier altijd goed op bij het plannen van je tocht.
- Behandel wilde dieren als zodanig. Ze zijn wild. Respecteer ze dus en houd afstand. Voer dieren nooit en probeer ze niet te aaien.
- Vermijd luidruchtig gedrag of het vliegen met drones. Harde geluiden kunnen dieren laten schrikken en ervoor zorgen dat ze in paniek raken. In de winter is dit extra ernstig, omdat wilde dieren bij kou hun hele metabolisme vertragen om energie te besparen, waardoor ze minder beweeglijk zijn. Als ze daardoor op de vlucht slaan, kost dat hen kostbare energie, waardoor hun vetreserves het voorjaar misschien niet meer halen.
- Wees heel voorzichtig als je vee tegenkomt. Vooral koeien met jonge kalveren of stieren, die allebei beschermend zijn. Ossen kunnen ook nieuwsgierig en onstuimig zijn. Pas je gedrag dus aan, houd een veilige afstand en maak geen plotselinge bewegingen.
- Afhankelijk van de situatie is het bevoorraden van berghutten een logistieke uitdaging en zeker niet vanzelfsprekend. Probeer te onthouden dat alles wat we beneden in het dal als vanzelfsprekend beschouwen, enorme inspanningen vergt om de bergen in te krijgen en daarom een schaars goed is. Ga dus zuinig om met hulpbronnen zoals water en elektriciteit en verwacht geen vijfsterrenkeuken met wifi en luxe matrassen. De schoonheid zit hier juist in de eenvoud.
- Neem je afval mee naar huis, ook al is het verleidelijk om het in een berghut achter te laten. Afvalverwerking is in de bergen een heel ingewikkelde aangelegenheid.
- Er gelden strikte regels in berghutten om alles volgens plan te laten verlopen. Kom dus op tijd eten, ga niet later dan 22.00 uur naar bed, gedraag je rustig en respectvol in de slaapzalen, gebruik een hoofdlamp in plaats van de hoofdverlichting aan te doen, en als je vroeg opstaat, pak dan je rugzak in de gang in.
- Het gastenboek van de hut is niet alleen een plek waar je een grappig berichtje kunt achterlaten, maar ook een goede plek om uit veiligheidsoverwegingen gegevens achter te laten, zoals je aankomsttijd en je geplande volgende bestemming.
- Hutten hebben de plicht om zieke of gewonde mensen onderdak te bieden. Maar dit geldt niet voor mensen die hun timing verkeerd inschatten of gewoon vergeten hebben een plek te reserveren. Als een hut volgeboekt is en de afstand tot de volgende schuilplaats of hut redelijk groot is, kunnen de hutbeheerders je doorverwijzen.
- Reserveer dus ruim van tevoren. Als je om wat voor reden dan ook niet kunt komen, laat dit dan zo snel mogelijk aan de hutbeheerders weten. Tegenwoordig kun je dit meestal het makkelijkst online doen.
